Ta thấy từ thông: Φ = B.S.cosα cực đại khi cosα = 1 ↔ α = 0.

Khi đó pháp tuyến n của mặt phẳng khung dây và véc tơ cảm ứng từ B.

tức là các đường sức từ vuông góc với mặt phẳng khung dây.

Chiều dòng điện cảm ứng – Định luật Lenxơ:

Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong mạch kín có chiều sao cho từ trường của cảm ứng có tác dụng chống lại sự biến thiên của từ thông ban đầu qua mạch kín.

Khi vòng dây (C) đứng yên, nam châm chuyển động xuống dưới thì số đường sức từ xuyên qua vòng dây thay đổi do đó từ thông qua vòng dây biến thiên, trong khung giây

Lúc đầu khung dây đặt song song với đường sức từ: α = 90^o

Suy ra: Φ₁ = BScos90^o = 0 Wb

Khi khung dây quay một góc 90^o: α = 90^o; Φ₂ = B.S.cos0^o = B.S

Từ thông tăng thêm một lượng: ∆Φ = Φ₂ - Φ₁ = B.S. (Wb).

Trong cả hai trường hợp ở hình a, b, từ thông qua khung dẫn đều tăng. Theo định luật Len-xơ, chiều của véctơ cảm ứng từ ngược với ngược với chiều từ trường ban đầu.

Áp dụng quy tắc nắm bàn tay phải ta xác định được chiều của dòng điện cảm ứng qua mỗi vòng dây như hình vẽ.

Tại mỗi điểm trong không gian có từ trường xác định một véctơ cảm ứng từ B luôn có hướng trùng với hướng của từ trường;

Cảm ứng từ tại mỗi điểm trong từ trường luôn tiếp tuyến với đường sức từ tại điểm đó, có hướng trùng với hướng của từ trường tại điểm đó. Nó đặc trưng cho khả năng tác dụng lực từ tại điểm đó là mạnh hay yếu.

Lực từ F tác dụng lên phần tử dòng điện I.l đặt trong từ trường đều, tại đó cảm ứng từ là B :

- Có điểm đặt tại trung điểm của l;

- Có phương vuông góc với l và B;

- Có chiều tuân theo qui tắc bàn tay trái;

- Có độ lớn: F = B.I.l.sinα với α là hợp bởi của véctơ B và chiều của I

Do vậy F nhỏ nhất khi α = 0^o hoặc 180^o, tức là khi đó phần tử dòng điện nằm song song với các đường sức từ.

Cảm ứng từ B tại một điểm M

* Tỉ lệ với cường độ dòng điện I gây ra từ trường;

* Phụ thuộc dạng hình học của dây dẫn;

* Phụ thuộc vào vị trí của điểm M;

* Phụ thuộc vào môi trường xung quanh.

Do vậy để cảm ứng từ không đổi khi điểm M dịch chuyển thì điểm M phải dịch chuyển theo đường song song với dòng điện.

Véc tơ cảm ứng từ B do dòng điện chạy trong ống dây dài ở trong lòng ống dây (nơi có từ trường đều) có:

Điểm đặt: tại điểm ta xét;

Phương: song song với trục của ống dây;

Chiều: xác định theo qui tắc nắm tay phải hoặc vào Nam ra Bắc.

Khi một electron được bắn vào một từ trường đều theo phương vuông góc với các đường sức của từ trường thì các electron chuyển động tròn đều với véc tơ vận tốc v luôn thay đổi về hướng nhưng độ lớn không thay đổi, do đó động năng của electron không thay đổi.

Một electron được bắn vào trong một từ trường đều theo phương vuông góc với các đường sức của từ trường nên lực Lo-ren-xơ luôn vuông góc với vận tốc v.

Nếu bỏ qua tác dụng của trọng lực thì electron sẽ chuyển động theo quỹ đạo tròn trong từ trường.

Lực Lo-ren-xơ do từ trường của cảm ứng từ B tác dụng nên một hạt điện tích q0 chuyển động với vận tốc v:

- Phương: vuông góc với v và B.

- Chiều: tuân theo quy tắc bàn tay trái, phụ thuộc vào điện tích của hạt mang điện.

- Độ lớn: f = |q₀|.v.B.sinα. Trong đó α là góc tạo bởi v và B

Từ thông qua diện tích S đặt trong từ trường đều: Φ = B.S.cosα

Trong đó a là góc hợp bởi pháp tuyến n của mặt phẳng khung dây và véc tơ cảm ứng từ B.

Đơn vị từ thông là vêbe (Wb): 1 Wb = 1 T.m².

Như vậy ta nhận thấy từ thông là một đại lượng đại số, vô hướng.

Từ thông qua diện tích S đặt trong từ trường đều: Φ = B.S.cosα

Trong đó a là góc hợp bởi pháp tuyến n của mặt phẳng khung dây và véc tơ cảm ứng từ B→.

Khi α = 90^o thì Φ = 0. Do đó phát biểu C là sai.

Từ thông qua diện tích S đặt trong từ trường đều.

Đơn vị từ thông là vêbe (Wb): 1 Wb = 1 T.m².

Từ thông qua diện tích S đặt trong từ trường đều: Φ = B.S.cosα

Trong đó a là góc hợp bởi pháp tuyến n của mặt phẳng khung dây và véc tơ cảm ứng từ B.

Ta thấy từ thông: Φ = B.S.cosα cực đại khi cosα = 1 ↔ α = 0.

Khi đó pháp tuyến n của mặt phẳng khung dây và véc tơ cảm ứng từ B.

tức là các đường sức từ vuông góc với mặt phẳng khung dây.

Chiều dòng điện cảm ứng – Định luật Lenxơ:

Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong mạch kín có chiều sao cho từ trường của cảm ứng có tác dụng chống lại sự biến thiên của từ thông ban đầu qua mạch kín.

Khi vòng dây (C) đứng yên, nam châm chuyển động xuống dưới thì số đường sức từ xuyên qua vòng dây thay đổi do đó từ thông qua vòng dây biến thiên, trong khung giây

Các đường sức từ vuông góc với mặt phẳng khung dây.

Từ thông qua mặt phẳng khung dây là:

Φ = B.S.cosα = 5.10^-2.2.10^-4.cos0º = 10^-5Wb.

Các đường sức từ hợp với pháp tuyến của mặt phẳng khung dây góc 60^o nên:

Khung dây hình vuông, cạnh dài 4cm có diện tích: S = 0,042 = 1,6.10^-3 m².

Từ thông qua mặt phẳng khung dây là: Φ = B.S.cosα = 2.10^-5.1,6.10^-3.cos60^o = 1,6.10^-8Wb

Mặt phẳng khung dây tạo với các đường sức từ một góc 30^o nên:

Khung dây hình vuông, cạnh dài 5cm có diện tích: S = 0,052 = 2,5.10^-3 m².

Từ thông qua mặt phẳng khung dây là: Φ = B.S.cosα = 4.10^-5.2,5.10^-3.cos60^o = 5.10^-8Wb

Khi cho nam châm chuyển động qua một mạch kín, trong mạch xuất hiện dòng điện cảm ứng. Cơ năng chuyển hoá thành điện năng của dòng điện.

Nam châm và ống dây tiến lại gần nhau với tốc độ v, nghĩa là chúng chuyển động ngược chiều nhau, do đó vận tốc tương đối của chúng là 2v làm từ thông biến thiên nhanh nhất, suất điện động trong ống dây lớn nhất.

Hệ số tự cảm (độ tự cảm) của ống dây có ý nghĩa vật lí: cho biết từ thông qua ống dây là lớn hay nhỏ khi có dòng điện đi qua.

Suất điện động tự cảm có độ lớn tỉ lệ với tốc độ biến thiên cường độ dòng điện trong mạch

Khi ta đưa lõi sắt vào trong lòng ống dây thì độ tự cảm của ống dây tăng lên.

L (H - Henry): độ tự cảm của (C), phụ thuộc vào cấu tạo và kích thước của (C).

Hiện tượng tự cảm là hiện tượng cảm ứng điện từ xảy ra trong một mạch có dòng điện mà sự biến thiên từ thông qua mạch được gây ra bởi sự biến thiên của cường độ dòng điện trong mạch.

Chiết suất tỉ đối (n₂₁) của môi trường 2 so với môi trường 1 bằng tỉ số chiết suất tuyệt đối n₂ của môi trường 2 với chiết suất tuyệt đối n₁ của môi trường 1.

Chiết suất tỉ đối giữa thuỷ tinh và nước là: n₂₁ = n₂/n₁

Khi chiếu ánh sáng từ không khí vào nước thì n₁ = 1, n₂ > n₁ nên n₂₁ > 1.

Nên sini > sinr ↔ i > r. Vậy tia khúc xạ bị lệch gần pháp tuyến hơn tia tới

Ta có: sini = n.sinr, mà sinr = cosi (do tia phản xạ vuông góc với tia khúc xạ nên i + r = 90^o)

Ta có: sini = n.sinr

Suy ra sinr = cosi ↔ i + r = 90^o, do vậy tia phản xạ vuông góc với tia khúc xạ.

Điều kiện xảy ra phản xạ toàn phần

+ Ánh sáng truyền từ môi trường chiết quang hơn sang môi trường chiết quang kém.

+ Góc tới i phải lớn hơn hoặc bằng góc giới hạn.

Khi xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần thì cường độ ánh sáng của chùm tia phản xạ gần bằng cường độ sáng của chùm tới.

Điều kiện xảy ra phản xạ toàn phần

+ Ánh sáng truyền từ môi trường chiết quang hơn sang môi trường chiết quang kém.

+ Góc tới i phải lớn hơn hoặc bằng góc giới hạn.

Từ trường tồn tại ở quanh nam châm và quanh dòng điện.