Đây là kiểu biến động theo chu kì nhiều năm.

Các nguyên nhân gây ra biến động số lượng cá thể của quần thể là:

1. Do thay đổi của nhân tố sinh thái vô sinh. 

3. Do sự thay đổi của nhân tố sinh thái hữu sinh. 

Đây là ví dụ về biến động chu kì theo mùa.

Quần xã sinh vật là một tập hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau, cùng sống trong một không gian và thời gian xác định.

Lan gồm có nhiều loài khác nhau nên là một quần xã.

Một quần xã ổn định thường có số lượng loài lớn và số lượng cá thể của loài cao.

Phương pháp:

1 gen có n alen sẽ có số kiểu gen dị hợp là: \(C_n^2\)

Cách giải:       

Gen A có 4 alen, số kiểu gen dị hợp về gen A là: \(C_4^2 = 6\)

Phương pháp:

Quần thể cân bằng di truyền có cấu trúc p²AA + 2pqAa +q²aa =1

Quần thể có cấu trúc di truyền: xAA:yAa:zaa 

Tần số alen \({p_A} = x + \frac{y}{2} \to {q_a} = 1 - {p_A}\)

Cách giải:

Quần thể có cấu trúc: 0,4Aa : 0,6aa

Tần số alen: \({p_A} = \frac{{0,4}}{2} = 0,2 \to {q_a} = 1 - {p_A} = 0,8\)

Khi đạt cân bằng di truyền, quần thể có cấu trúc 0,04AA:0,32Aa:0,64aa

Trong số cá thể mang kiểu hình trội thì cá thể có kiểu gen dị hợp chiếm tỉ lệ: \(\frac{{0,32}}{{0,32 + 0,64}} = \frac{1}{3}\)

Phương pháp:

Quần thể sinh vật là tập hợp những cá thế cùng loài, sinh sống trong một khoáng không gian nhất định, ở một thời điếm nhất định. Những cá thể trong quần thể có khả năng sinh sản tạo thành những thế hệ mới.

Cách giải:

Đàn cá chép đang sống trong ao được coi là quần thể.

A,B,C gồm nhiều loài khác nhau.

Chọn D

Mối quan hệ cạnh tranh và ức chế cảm nhiễm không có loài nào có lợi.

VD D là ức chế cảm nhiễm

A,B,C: kí sinh

Ý nghĩa sinh thái của kiểu phân bố đồng đều của các cá thể trong quần thể là: làm giảm mức độ cạnh tranh giữa các cá thể trong quần thể (SGK Sinh 12 trang 164)

Phương pháp:

Quần thể tự thụ phấn có cấu trúc di truyền: xAA:yAa:zaa  sau  n thế hệ tự thụ phấn có  cấu trúc di truyền

\(x = {-b \pm \sqrt{b^2-4ac} \over 2a}\)\(x + \frac{{y(1 - 1/{2^n})}}{2}AA:\frac{y}{{{2^n}}}Aa:z + \frac{{y(1 - 1/{2^n})}}{2}aa\)

Cách giải:

Quần thể ban đầu có 90% cá thể kiểu hình trội: xAA : yAa : 0,1aa

Sau 5 thế hệ tự thụ, tỉ lệ \(Aa = \frac{y}{{{2^5}}} = 0,01875 \to y = 0,6 \to x = 0,3\)

Vậy P có cấu trúc: 0,3AA +0,6Aa + 0,1aa =1

Mối quan hệ Quan hệ kí sinh - vật chủ và quan hệ vật ăn thịt - con mồi luôn làm cho một loài có lợi và một loài có hại.

Mục đích chủ yếu của việc nuôi ghép các loài cá ăn ở 1 tầng nước khác nhau giúp tận dụng tối đa nguồn thức ăn, nâng cao năng suất sinh học của thủy vực.

Mối quan hệ hỗ trợ trong quần xã (khác loài) là: (2),(4), (6)

Các mối quan hệ khác là đối kháng.

Mật độ cá thể của quần thể có ảnh hưởng tới mức độ sử dụng nguồn sống, khả năng sinh sản và tử vong của quần thể (SGK Sinh 12 trang 164)

Các cây thông mọc gần nhau, có rễ nối liền nhau là ví dụ về mối quan hệ hỗ trợ cùng loài.

B,C,D đều là cạnh tranh cùng loài.

Phương pháp:

Quần thể cân bằng di truyền có cấu trúc p²AA + 2pqAa +q²aa =1

Cách giải:

Người da trắng chiếm 36% → \(a = \sqrt {0,36} = 0,6 \to A = 0,4\)

Cấu trúc di truyền của quần thể là: 0,16AA: 0,48Aa:0,36aa

Cặp vợ chồng này đều da đen mà sinh ra con da trắng → họ có kiểu gen dị hợp:Aa × Aa

Xác suất họ sinh con đầu lòng là con trai, da trắng là: 

\(\frac{1}{2} \times {\left( {\frac{{0,48}}{{0,16 + 0,48}}} \right)^2} \times \frac{1}{4}aa = \frac{9}{{128}} \approx 7,03{\rm{\% }}\)

Mật độ của quần thể là số lượng cá thể trên một đơn vị diện tích hay thể tích của quần thể

Phát biểu sau về độ đa dạng của quần xã là: C, quần xã càng đa đạng thì càng ổn định.

Một quần thể với cấu trúc 3 nhóm tuổi: trước sinh sản, đang sinh sản và sau sinh sản sẽ bị diệt vong khi mất đi nhóm trước sinh sản và nhóm đang sinh sản.

Đây là ví dụ về biến động không theo chu kì vì chỉ có năm nào có rét hại thì rau và hoa quả mất mùa, cỏ chết và ếch nhái ít hẳn.

Các phát biểu đúng về mối quan hệ giữa vật ăn thịt – con mồi và vật kí sinh – sinh vật chủ là: I, IV

II sai, vật kí sinh không giết chết vật chủ.

III sai, số lượng vật kí sinh thường lớn hơn vật chủ.

Ví dụ về mối quan hệ hợp tác giữa các loài là: Chim sáo đậu trên lưng trâu rừng. Cả hai loài đều được hưởng lợi, mối quan hệ này không chặt chẽ.

A – cộng sinh: + + ; mối quan hệ chặt chẽ.

B,D: Kí sinh

Tiến hóa lớn là quá trình hình thành các đơn vị phân loại trên loài.

Đột biến và di - nhập gen sẽ làm xuất hiện alen mới trong quần thể.

Chọn lọc tự nhiên làm thay đổi tần số alen của quần thể theo một hướng xác định → Là nhân tố quy định chiều hướng tiến hóa.

Phương pháp:

Quần thể cân bằng di truyền có cấu trúc p²AA + 2pqAa +q²aa =1

Tần số alen A = 1 – a

Cách giải:

Tần số alen A = 1 – 0,6 = 0,4

Cấu trúc di truyền của quần thể là: 0,16AA:0,48Aa:0,36aa

Các nhân tố có thể làm nghèo vốn gen của quần thể là:

Các yếu tố ngẫu nhiên và giao phối ngẫu nhiên sẽ làm nghèo vốn gen của quần thể.

Tỉ lệ giới tính của quần thể không phụ thuộc vào mật độ cá thể của quần thể.

Phát biểu đúng về mối quan hệ cùng loài là: B

A sai, nguồn sống khan hiếm → mức độ cạnh tranh tăng.

C sai, cạnh tranh cùng loài không làm hẹp ổ sinh thái của loài.

D sai, tăng cạnh tranh → giảm mức sinh sản của loài.

Một alen nào đó dù là có lợi cũng có thể bị loại bỏ hoàn toàn khỏi quần thể và một alen có hại cũng có thể trở nên phổ biến trong quần thể là do tác động của các yếu tố ngẫu nhiên.

Phương pháp:

Quần thể có cấu trúc di truyền: xAA:yAa:zaa 

Quần thể cân bằng di truyền thoả mãn công thức: \(\frac{y}{2} = \sqrt {x.z} \)

Cách giải:

Quần thể cân bằng di truyền thoả mãn công thức: \(\frac{y}{2} = \sqrt {x.z} \)

Quần thể A không đạt cân bằng di truyền.

Hiện tượng cá mập con khi mới nở ăn các trứng chưa nở và phôi nở sau thuộc mối quan hệ cạnh tranh cùng loài.

Phương pháp:

Quần thể có cấu trúc di truyền: xAA:yAa:zaa 

Tần số alen \({p_A} = x + \frac{y}{2} \to {q_a} = 1 - {p_A}\)

Cách giải:

Tổng số lượng cá thể của quần thể là: 300 + 500 + 200 = 1000

Cấu trúc di truyền của quần thể là: 

\(\frac{{500}}{{1000}}BB:\frac{{300}}{{1000}}Bb:\frac{{200}}{{1000}}bb \leftrightarrow 0,5BB:0,3Bb:0,2bb\)

Tần số alen: \({p_A} = 0,5 + \frac{{0,3}}{2} = 0,65 \to {q_a} = 1 - {p_A} = 0,35\)

Các đặc trưng cơ bản về thành phần loài của một quần xã bao gồm: Số lượng loài, số lượng cá thể trong loài, loài đặc trưng và loài ưu thế.

Các nhân tố không làm thay đổi tần số alen của quần thể là: Giao phối không ngẫu nhiên

Các nhân tố còn lại làm thay đổi tần số alen của quần thể.

Phương pháp:

Quần thể tự thụ phấn có cấu trúc di truyền: xAA:yAa:zaa  sau  n thế hệ tự thụ phấn có cấu trúc di truyền 

\(x + \frac{{y(1 - 1/{2^n})}}{2}AA:\frac{y}{{{2^n}}}Aa:z + \frac{{y(1 - 1/{2^n})}}{2}aa\)

Cách giải:

P: xAABb : yAaBb : 0,2 aabb

Sau 3 thế hệ tự thụ phấn: aabb sinh ra từ AaBb và aabb tự thụ

aabb = \(y \times \left( {\frac{{1 - 1/{2^3}}}{2}} \right)\left( {\frac{{1 - 1/{2^3}}}{2}} \right)\) +0,2×1×1 = 177/640 →y = 0,4→ P: 0,4 AABb : 0,4 AaBb : 0,2 aabb

I sai. Sau 3 thế hệ tự thụ phấn riêng AaBb → 9 kiểu gen

II đúng, vì quần thể tự thụ nên tỉ lệ đồng hợp tăng, dị hơp giảm

III đúng

IV đúng, Sau 3 thế hệ tự thụ phấn, kiểu gen đồng hợp:

0,4AABb tạo: AABB + AAbb = \(2 \times 0,4 \times \left( {\frac{{1 - 1/{2^3}}}{2}} \right) = 0,35\)

0,4AaBb tự thụ phấn tạo tỷ lệ đồng hợp: \(0,4 \times \left( {1 - \frac{1}{8}} \right)\left( {1 - \frac{1}{8}} \right) = \frac{{49}}{{160}}\)

0,2aabb → 0,2aabb → Kiểu gen đồng hợp là: 85,625%

Quần thể là một tập hợp các cá thể cùng loài, sống trong 1 khoảng không gian xác định, có khả năng sinh sản tạo thế hệ mới

Phát biểu đúng về mối quan hệ cạnh tranh giữa các cá thể trong quần thể sinh vật là: I, II, III

IV sai, cạnh tranh làm giảm sức sinh sản, giảm kích thước của quần thể.

Nhiệt độ tăng đột ngột làm châu chấu ở trên cánh đồng chết hàng loạt là ví dụ về dạng biến động không theo chu kì.